Misschien moet niet ons hoofd, maar onze darm naar de psychiater

Wat kunnen je darmen voor je betekenen? Wellicht zie je ze uitsluitend als de verbinding tussen mond en kont, maar ze omvatten veel meer dan dat. Hij heeft misschien een wat onsmakelijk imago, maar de darm fungeert wél als je tweede brein. Welke (d)rol spelen je darmen in je mentale gezondheid?

Het brein en het darmstel zijn nauw verbonden door een zenuw: de nervus vagus, ook wel bekend als de belangrijkste zenuw in het parasympatisch zenuwstelsel. Dat is een systeem dat langs de ruggegraat loopt, informatie krijgt uit het hele lichaam en die verwerkt in gevoelens en prikkels. De nervus vagus loopt door het middenrif en gaat zo langs de slokdarm, tussen longen en hart, via de keel tot in de hersenen. Via deze zenuwsignaalt de darm steeds informatie door naar het brein. ‘De hersenen hebben deze informatie nodig om zich een goed beeld te kunnen vormen van wat er in het lichaam gebeurt’, zegt wetenschapster Giulia Enders in haar boek De mooie voedselmachine. ‘De hersenen zitten namelijk veel geïsoleerder en worden veel beter beschermd dan welk ander orgaan ook. De darm bevindt zich echter midden in alle drukte. Hij kan de hersenen dingen over ons vertellen waar niemand ook maar een vermoeden van zou hebben. In vergelijking hiermee stellen de ogen, oren en huid niets voor.’

Kattenbrein

‘Het brein in onze darmen bevat ongeveer evenveel hersencellen als het brein van een kat en ligt als een dun laagje over de hele lengte van het darmstelsel’, zegt dokter Michael Mosley, auteur van Het slimme darmdieet in HUMO. ‘Het bestaat uit precies dezelfde hersencellen als die van ons andere brein en produceert dezelfde neurotransmitters. Dertig jaar geleden, toen ik Geneeskunde studeerde, was het al bekend. Het werd toen ook al het tweede brein genoemd maar niemand kwam op het idee het nader te onderzoeken. wetenschappers denken nu dat het brein in ons hoofd waarschijnlijk zelfs is geëvolueerd uit het brein in onze darmen. Octopussen en sommige primitieve levensvormen hebben alleen maar een brein in hun darmen, en geen in hun hoofd.’

 Muizen

Onderzoekers uit het team van de Ierse wetenschapper John Cryan deden al in 2011 een experiment waarbij ze een groep muizen een bacterie voerden die de darm verzorgt. Een andere groep kreeg geen extra bacteriën. De beide groepen muizen werden in een kommetje water gezet, waarvan ze de bodem niet konden raken. Hoe lang zouden de muizen in rondjes blijven zwemmen om te overleven? De muizen met de opgepepte darm zwommen langer en met meer hoop.

‘Het eerste onderzoek naar het effect van de darm op gezonde menselijke hersenen werd in 2013 gepubliceerd, twee jaar na de muizenstudie’, zegt Giulia. ‘De onderzoekers waren ervanuit gegaan dat er bij mensen geen zichtbaar effect zou optreden. Nadat de proefpersonen vier weken lang een mengsel van bepaalde bacteriën hadden ingenomen, waren enkele hersengebieden duidelijk veranderd, vooral de hersengebieden waar emoties en pijn worden verwerkt.’
Een ander experiment met muizen toont aan dat je van verlegen muizen agressieve beestjes kunt maken als je ze bepaalde probiotica geeft.‘We kunnen het brein, de darmen, het immuunsysteem en het gewicht van muizen manipuleren door de samenstelling van hun darmflora te veranderen’, aldus Mosley. ‘De grote vraag is of dat ook met mensen lukt. Dat wordt nu in laboratoria overal ter wereld onderzocht.’

Darmflora en depressie

‘We hebben lang gedacht dat een depressie in het brein ontstaat, maar er is steeds meer bewijs dat het in de darmen gebeurt’, zegt Mosley. Als dat waar is, moet misschien alleen de buik naar de psychiater en ligt het probleem niet bij het brein?

‘Iedereen die last heeft van angstaanvallen of depressieve buien moet zich realiseren dat ook een verstoorde buik nare gevoelens kan oproepen’, schrijft Giulia Enders in haar boek. ‘Vaak volkomen terecht, dit komt bijvoorbeeld door teveel stress of door een onontdekte levensmiddelenallergie. We zouden de schuld niet alleen moeten zoeken in onze hersenen of bij dingen die we hebben meegemaakt, want… we zijn meer dan dat.’

Invloed op humeur

Darmbacteriën produceren stoffen die een invloed hebben op ons humeur. Zo zou gezonde voeding ervoor zorgen dat ons darmflora signalen stuurt naar de hersenen, waardoor we ons goed voelen. Junkfood of suikerrijk voedsel beïnvloeden onze stemming dan weer in een negatieve zin. Ook alle neurtransmitters worden ter hoogte van de darm gemaakt. Neurotransmitters zijn hormonen, waarvan de bekendste serotonine (hormoon dat zorgt voor een geluksgevoel), dopamine (hormoon dat zorgt voor motivatie) en melatonine (hormoon dat zorgt voor goede nachtrust) zijn. Zo’n 95% procent van onze lichaamseigen serotonine wordt in darmcellen aangemaakt. Als er iets mis is met ons darmflora, heeft dat dan ook rechtstreeks effect op onze stemming, slaap, concentratie, motivatie en eetlust.

 Suicidaal

Volgens klinisch psycholoog en gezondheidsbegeleider Ria Anne Simoens, zijn er zelfs darmflora’s die een rechtstreeks effect hebben op onze doodsdrift. Zo is er een darmflorastam die bijna alleen voorkomt bij suicidale mensen. Als je dat specifieke darmflora toedient aan ratten, gaan ze bijvoorbeeld op plekken slapen die naar kat ruiken. De darmflora heeft dus een enorme uitwerking op onze geest, bevestigt Simoens.

Eten is weten

Om je darmen gezond te houden is voeding cruciaal. ‘Het aanpassen van je voedingspatroon heeft het grootste effect op je gezondheid’, stelt immunoloog Eric Claassen.‘Het heeft geen zin om een verzekeringspolis op je huis af te sluiten als je het zelf elke dag weer in de fik steekt. Bij je darmgezondheid werkt het hetzelfde. Je moet wel aan de basis werken en dat is de juiste voeding.’

 Zoet is niet altijd goed

Gezond eten betekent eten naar wat je lichaam kan gebruiken. Suiker hoort niet in dat rijtje thuis. Geraffineerde suikers (frisdrank, snoep, kristalsuiker) zijn niet goed voor ons, maar ook wit brood, witte rijst of pasta, de “snelle koolhydraten” zijn nefast. ‘Tijdens de vertering van een geroosterde boteram ontstaat het volgende eindproduct: dezelfde hoeveelheid suikermoleculen als in een paar lepels witte kristalsuiker’, zegt Giulia Enders. Het is daarom beter om die suikers te vervangen door volkoren producten en te kiezen voor gezonde suikers uit groenten en fruit. Alternatieven zoals ahornsiroop zijn eventueel ook een optie.

Suiker zorgt ervoor dat onze bloedsuikerspiegel stijgt en we ons voor even opgewekt voelen. Wanneer de suikerpiek echter is uitgewerkt, vallen we in een dal dat net zo diep is. Suiker verstoort de mineraalbalans in het lichaam en kan zorgen voor overgroei van schimmels die schadelijk zijn voor darmflora en immuunsysteem. Op lange termijn leidt het dus tot ongezonde schommelingen in je bloedsuiker, vermoeidheid, gewichtstoename en uiteraard spijsverteringsproblemen.

Aah, een deadline!

Ten slotte is stress erg schadelijk voor een goede werking van de darmen.
‘Je hebt stress nodig als je in een bos bent en moet wegvluchten voor een beer’, geeft klinisch psycholoog Ria Anne Simoens als voorbeeld. ‘Alleen, in deze tijden moeten wij niet meer rennen voor een beer.’ We moeten wél deadlines halen en komen in aanraking met stressvolle situaties, waardoor de darmwerking helemaal wordt stilgelegd. Stress legt namelijk alle lichaamsfuncties plat die niet nodig zijn om je leven te redden, en de spijsvertering is daar een van.
Stress bannen of de impact ervan verminderen is cruciaal voor een goede werking van de darm. Ademhalingsoefeningen, yoga of simpelweg meer vrije tijd inplannen zijn al een goed begin.


Wist je dat?

Ook glyfosfaat, een onkruidverdelger, is een boosdoener voor onze darmen. ‘Glyfosaat doodt alle goede bacteriën in je darmen, laat alle slechte bestaan, bindt alle mineralen aan zich en gaat dan naar buiten’, schrijft assistente in de psychologie Leen Dendievel in haar boekAsem.‘Als je tegenwoordig niet biologische granen of groenten koopt, zijn die meestal genetisch gemanipuleerd om tegen onkruidbestrijder te kunnen. Alleen, onze bodem zit daardoor vol glyfosfaat. Kortom, de planten hebben geen mineralen meer, net zomin als de bodem. Wij eten daardoor niet alleen voedsel dat vol glyfosfaat zit, wij eten ook voedsel dat geen mineralen meer levert.’ Ook bewaarmiddelen, smaakversterkers en kleurstoffen komen onze darmen niet ten goede. Al deze problemen los je (grotendeels) op door vaker biologische producten te eten.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s